جوع و گرسنه ماندن محقق و مشهور است . بلى ، فرج و گلو فرج و گلو كرده تو را دنگ و دلو * هركس از اين دو بگذرد باشد كل او باشد كل او و از خصلت و فضيلت عفاف ايضا ده خصلت و ده فضيلت ناشى و منشعب مىگردد : رضا و استكانت و حظّ و راحت و تفقه و خشوع و تذكر و تفكر و جود و سخا . اما رضا ، پس عبارت است از قناعت و كفايت نمودن اين كس به آن‌چه را كه مىيابد از مأكول و مشروب و ملبوس و جاه و عزّت و غير آن ، و طلب و طمع ننمودن غير او را با او ، و ترك سخط نمودن بر آن‌چه مقدر شده است از براى او . و اين خصلتى است كه در مرتبه ما فوق جميع خصلت‌ها است و كمال عبوديت و جوهر انسانيت به آن است . و حضرت امام زين العابدين عليه السّلام فرمودند كه اعلى درجهء زهد ، ادنى درجهء ورع است و اعلى درجهء ورع ، ادنى درجهء يقين است و اعلى درجهء يقين ، ادنى درجهء رضا است . « 1 » و فرمودند كه « الصّبر و الرّضا عن اللّه رأس طاعة اللّه » « 2 » ، يعنى صبر نمودن و راضى شدن از خداوند سر همهء طاعت‌ها است . و سؤال نمود شخصى از جناب امام جعفر صادق عليه السّلام كه به چه آثار و كدام علامت دانسته مىشود آن‌كه شخص مؤمن ايمان‌دار مىباشد ، پس فرمودند كه « بالتسليم للّه و الرّضا فيما ورد عليه من أمر سرور أو سخط » « 3 » ، يعنى به تسليم نمودن مر حكم و امر خداوند و راضى شدن به آن‌چه وارد مىآيد بر او از هر امرى كه باشد ، خواه امرى كه موجب سرور و خواه امرى كه موجب سخط باشد . و فرمودند كه « اعلم النّاس باللّه أرضاهم بقضاء اللّه عزّ و جلّ » « 4 » ، يعنى عالم‌تر و عارف‌تر مردمان به خداوند ، راضىتر ايشان است به قضاى خداوند عزّ و جلّ . و جناب امام حسن عليه السّلام فرمودند به عبد اللّه بن جعفر كه « كيف يكون المومن مؤمنا و هو يسخط قسمه و يحقر منزلته و الحاكم عليه اللّه و انا الضّامن لمن لم يهجس في قلبه الّا الرضا أن

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 62 ، ح 10 . ( 2 ) . همان ، ص 60 ، ح 1 ؛ حديث اين‌چنين است : « رأس طاعة اللّه الصبر و الرضا عن اللّه . . . » . ( 3 ) . همان ، ص 62 و 63 ، ح 12 . ( 4 ) . همان ، ص 60 ، ح 2 .